Sosyal Denge Tazminatı Tavan Tutarının Aşılması ve Kamu Zararı

Toplu Sözleşme ile Belirlenen Sosyal Denge Tazminatı Tavan Tutarının Aşılması ve Sosyal Haklara İlişkin Düzenlemelerin Kamu Zararı Oluşturacağı

T.C.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı: E-53773008-622.02-12264640

Konu: Toplu Sözleşme ile Belirlenen Sosyal Denge Tazminatı Tavan Tutarının Aşılması ve Sosyal Haklara İlişkin Düzenlemelerin Kamu Zararı Oluşturacağı

Tarih: 30/09/2025

DAĞITIM YERLERİNE

Bilindiği üzere, 1982 Anayasasının 128 inci maddesinde, “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.  ” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmü bulunmaktadır.

Ayrıca, 27.08.2025 tarihli ve 32999 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2026 ve 2027 Yıllarını Kapsayan 8. Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin düzenlendiği Dördüncü Bölümünün 1 inci maddesinde, “(1) Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %120’sidir. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla çeşitli adlar altında yapılan ödemeler dahil ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” hükmü bulunmaktadır.

Mezkûr Toplu Sözleşmenin 6 ncı maddesinde ise sosyal denge sözleşmesi kapsamında yapılacak ödeme tutarının hiçbir şekilde 1 inci maddede yer alan sosyal denge tazminatı oranı ile belirlenecek tutarı aşamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca, toplu iş sözleşmesi, işverenle bir veya daha fazla işçi sendikası arasında, işçilerin çalışma koşulları ve ücretlerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen yazılı bir anlaşma olup memurlara ve diğer kamu görevlilerine “toplu iş sözleşmesi” altında bir uygulama yapılması imkânı bulunmamaktadır. 4688 sayılı Kanuna göre toplu sözleşme mezkûr Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını belirlemek üzere yürütülen toplu sözleşme görüşmeleri sonucunda mutabık kalınması durumunda taraflarca imzalanan sözleşmeyi ifade etmektedir.

Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla çeşitli adlar altında yapılan ödemeler dahil ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilecektir.

Bakanlığımızca yapılan incelemelerde, çeşitli adlar altında yapılan ödemeler dahil ödenebilecek tazminatın aylık tutarının yasal sınır olan en yüksek Devlet memuru aylığının %120’sinin üzerine çıkıldığı, ayrıca sosyal denge sözleşmelerinde, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü izni, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü izni, değişik mazeret izinleri, memurların hafta sonuna denk gelen izinlerinin senelik izinden sayılmaması gibi mevzuata açıkça aykırı düzenlemelerin yer aldığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla,

– Kapsamdaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin tek bir ad altında “sosyal denge sözleşmesi” şeklinde imzalanması,

– Çeşitli adlar altında yapılan ödemeler dahil ödenebilecek tazminatın ortalama aylık tutarının en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %120’sinin üzerine çıkılmaması,

– Sosyal denge sözleşmelerine kamu görevlilerinin sosyal haklarına ilişkin hiçbir düzenlemeye yer verilmemesi,

gerekmektedir.

Konunun ilinizde bulunan kapsama dahil belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi oldukları mahalli idare birliklerine duyurulması hususunda,

Bilgilerini ve gereğini rica ederim.

Whatsapp kanalımıza katılmak için tıklayın