İşçi Personele Engelli Çocuğundan Dolayı Ödenen Artırımlı Çocuk Parasının Gelir Vergisine Etkisi

İşçi Personele Engelli Çocuğundan Dolayı Ödenen Artırımlı Çocuk Parasının Gelir Vergisine Etkisi

Bilindiği üzere 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Aile yardımı ödeneği” başlıklı 202 nci maddesinin birinci fıkrasında;

“… çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir.” Denilmekte olup aynı Kanunun “Aile yardımı ödeneğinin ödeme usulü” başlıklı 203 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında ise;

“Aile yardımı ödenekleri hiç bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenir ve borç için haczedilemez.” Hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince Devlet memurlarına;

– 0-6 yaş arası çocuğu için 500 X Memur Maaş Katsayısı,

– 6 yaş üstü çocukları için 250 X Memur Maaş Katsayısı,

Tutarında aile yardımı ödenmekte ve ödenen aile yardımı hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulamayacağından ödenen tutardan gelir ve damga vergisi kesilmemektedir. Buna göre, 2026 yılı ikinci dönem memur maaş katsayısı 1,575512 olduğundan hareketle;

0-6 yaş arası çocuğu olan Devlet memuruna 787,78 TL,

6 yaş üstü çocuğu olan Devlet memuruna 393,88 TL,

Çocuk parası ödenmektedir.

Ayrıca 1/1/2026 Tarihinde yürürlüğe girip 31/12/2027 tarihine kadar kamu görevlilerine yönelik uygulanacak olan 8. Döneme esas Hakem Kurulu Kararının “Engelli çocuk aile yardımı” başlıklı 39 uncu maddesinde;

“İlgili mevzuat ve bu Toplu Sözleşme hükümleri uyarınca çocuklar için verilmekte olan aile yardımı ödeneği, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre en az %40 engelli olan veya Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe ekli 3 sayılı tabloya göre bu oran ve üzerine denk özel gereksinim durumu olan çocuklar için %60 artırımlı olarak ödenir.” Denilerek en az yüzde 40 engelli çocuğu olan devlet memurlarına çocuk parasının yüzde 60 artırımlı ödeneceği hüküm altına alınmıştır.

O halde;

0-6 yaş arası engelli çocuğu olan Devlet memuruna 500 X Memur Maaş Katsayısı X 1,6 hesabıyla; 500 X 1,575512 X 1,6=1260,41 TL,

6 yaş üstü engelli çocuğu olan Devlet memuruna 250 X Memur Maaş Katsayısı X 1,6 hesabıyla; 250 X 1,575512 X 1,6= 630,20 TL,

Çocuk parası ödenmektedir.

Bir hizmet akdiyle çalışan işçi statüsündeki personelin mali ve özlük hakları Kanun ve Toplu İş sözleşmeleriyle veya bireysel iş sözleşmeleriyle belirlenmektedir. Kamu kurumlarında çalışan işçiler için yetkili sendika ile kurumlar arasında yapılan Toplu İş Sözleşmelerine aile yardımı ve çocuk parası adıyla ödeme kalemleri koyulup Devlet memurlarına ödenen aile yardımı ve çocuk parasının aynı tutarında işçi personele de ödeme yapılması sağlamaktadır.

Dolayısıyla sözleşmesinde bu şekilde hüküm bulunan işçilerden (2026 yılı Temmuz-Aralık dönemi için);

0-6 yaş arası çocuğu olanlara 787,78 TL,

6 yaş üstü çocuğu olanlara 393,88 TL,

Çocuk parası hesaplanmaktadır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Aşağıda yazılı tazminat ve yardımlar Gelir Vergisinden müstesnadır:” denilmekte olup mezkur fıkranın 4 üncü bendinde ise; “Hizmet erbabına ödenen çocuk zamları (Bu zamlar Devletçe verilen miktarları aştığı takdirde, fazlası vergiye tabi tutulur.) hükmü yer almaktadır.

Dolayısıyla işçi personele ödenen çocuk parası da gelir vergisinden muaf tutulacaktır. (Aynı muafiyet damga vergisi için söz konusu olmadığından bu kapsamda yapılan ödemeler damga vergisine tabi tutulur.)

Toplu İş Sözleşmelerinde, yukarıda da izah edildiği üzere, yer alan hükümler gereğince işçi personele de memur personele ödenen çocuk parası tutarında ödeme yapılacağından engelli çocuğu olan işçi personelde tıpkı memur personelde olduğu gibi çocuk parasını yüzde 60 artırımlı alacaktır.

Bu konuyla ilgili olarak sitemizde daha önce yayınlanan şu yazıya bakabilirsiniz. https://iscimemur.net/engelli-cocugu-olan-isci-personele-odenen-cocuk-parasinda-buna-dikkat/

Peki yazımızın asıl konusuna gelecek olursak;

İşçi personele ödenen çocuk parası 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesi gereğince gelir vergisinden muaf tutulurken engelli çocuğu için yüzde 60 artırımlı ödenen çocuk parasındaki artırımlı kısım gelir vergisine tabi tutulur mu?

Evet artırımlı kısmın yani 0-6 yaş arası çocuk parasındaki artırımlı kısım olan 1260,41 TL – 787,78 TL= 472,63 TL ile 6 yaş üstü çocuk için ödenen çocuk parasındaki artırımlı kısım olan 630,20 TL – 393,88 TL= 236,32 TL’nin gelir vergisi matrahına eklenmesi ve vergiye tabi tutulması gerekmektedir.

Bu konuya ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen 3/10/2024 tarih ve E-90649566-155-58723 Sayılı Özelgede de;

“Bu hüküm ve açıklamalara göre, hizmet erbabına Toplu Sözleşmenin 40 ıncı maddesi kapsamında yapılacak %50 artırımlı “engelli çocuk aile yardımı” ödemelerinin ücret olarak değerlendirilmesi ve söz konusu ödemelerin 657 sayılı Kanunun 202 nci maddesi uyarınca her bir çocuk için tespit edilen tutarla sınırlı olmak üzere gelir vergisinden istisna edilmesi, aşan tutarın ise Gelir Vergisi Kanununun 61, 63, 94 ve 103 üncü maddeleri hükmü uyarınca gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.” Denilmektedir.

Sonuç ve Değerlendirme;

Memurlar Hakem Kurulu Kararının 39 uncu maddesi gereğince engelli çocuğu için yüzde 60 artırımlı çocuk parası almaktadır. İşçi personel için yapılan Toplu İş Sözleşmesinde de memura verilen tutarda çocuk parası verileceği hüküm altına alınmışsa işçi personelde engelli çocuğu için memura ödenen tutarda yani yüzde 60 artırımlı olarak çocuk parasını alacaktır. Fakat işçi personelin engelli çocuğu için aldığı yüzde 60 artırımlı çocuk parasındaki artırımlı kısım gelir vergisine tabi tutulacaktır.

Engellilik indirimiyle ilgili bilinmesi gereken diğer hususlar için tıklayın…

İsa ARAS

Trabzon Büyükşehir Belediyesi

Yazarın tüm yazıları için tıklayın

Whatsapp kanalımıza katılmak için tıklayın