Vefat Eden Memurun Geride Kalan Mirasçılarına Emekli Aylığının Paylaştırılması

Vefat Eden Memurun Geride Kalan Mirasçılarına Emekli Aylığının Paylaştırılması

Vefat eden memurun geride kalan yakınlarına, Sosyal Güvenlik Mevzuatı kapsamında ölüm aylığı bağlanmaktadır. Ölüm aylığı, memurun görev süresince tabi olduğu kanuna göre belirlenmekte olup uygulamada iki farklı mevzuat söz konusudur.  01/10/2008 tarihinden önce göreve başlayan memurlar hakkında 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu, bu tarihten sonra göreve başlayan memurlar hakkında ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanmaktadır. Bu ayrım, aylık oranlarının ve hak sahiplerinin belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Ölüm aylığından yararlanabilecek kişiler ana başlıklarıyla 5434 sayılı Kanunun 67 nci maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinde düzenlenmiş olup hak sahipleri; Dul eş (karı-koca), çocuklar ile belirli şartların sağlanması hâlinde anne ve babadır.

5510 sayılı Kanunun 34 üncü maddesi ölüm aylığının kime hangi oranda bağlanacağını ortaya koymuştur. Dul eşe bağlanacak aylık oranı, uygulanacak kanuna ve hak sahibi çocuk bulunup bulunmamasına göre değişmektedir. Vefat eden memurun çocuğu bulunması hâlinde dul eşe aylığın %50’si, çocuk bulunmaması hâlinde ise %75’i bağlanmaktadır.

 5434 sayılı Kanunun 68-71. Madde hükümleri gereğince 5434 sayılı Kanuna tabi memurlar açısından ise dul eşe %75 oranında aylık bağlanmaktadır.

Çocuklara bağlanacak ölüm aylığı oranı her iki kanun bakımından da aynı olup, her bir çocuk için %25’tir. Aylığın bağlanması esnasında eş ve bir yetim bulunması halinde eşe %60, hak sahibi yetime %30 oranında aylık bağlanır. Eş ve iki yetim bulunması halinde ise eşe %50, iki yetime %25’er oranında aylık bağlanır. Ancak hak sahiplerine bağlanan aylıkların toplamı hiçbir şekilde %100’ü geçememektedir.

Erkek çocuklar, 18 yaşına kadar herhangi bir şart aranmaksızın aylık alabilmektedir. Ortaöğrenime devam etmeleri hâlinde 20 yaşına, yükseköğrenime devam etmeleri hâlinde ise 25 yaşına kadar aylık alma hakları devam etmektedir. Erkek çocukların malul olması durumunda yaş şartı aranmamaktadır.

Kız çocukları ise evli olmamaları, sigortalı bir işte çalışmamaları ve kendi sigortalılıkları nedeniyle gelir veya aylık almamaları şartıyla yaş sınırı olmaksızın ölüm aylığı alabilmektedir.

Anne ve babaya ölüm aylığı bağlanabilmesi için bazı ek şartlar aranmaktadır. Buna göre, hak sahiplerinden artan bir hisse bulunması, anne ve babanın gelir durumunun asgari ücretin net tutarından düşük olması ve başka bir gelir veya aylık almamaları gerekmektedir. Bu şartların birlikte sağlanması hâlinde anne ve babaya ölüm aylığı bağlanabilmektedir.

Ölüm aylığı bazı durumlarda kesilmektedir. Dul eşin yeniden evlenmesi, kız çocuklarının evlenmesi veya sigortalı olarak çalışmaya başlaması, erkek çocukların yaş veya öğrenim şartlarının sona ermesi ve hak sahibinin kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık almaya başlaması hâllerinde ölüm aylığı kesilmektedir.

Ayrıca evlenme nedeniyle aylığı kesilen dul eş veya kız çocuklarına talep edilmesi hâlinde evlenme ödeneği (çeyiz parası) verilmektedir. 5434 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesine göre vefat eden memurun hak sahibi kızına 12 aylık tutar peşin, 5510 sayılı Kanunun 37 inci maddesine göre vefat eden memurun hak sahibi kızına ise 24 aylık tutar peşin olarak ödenebilir. (Bu konuyu daha sonra tüm yönleriyle ele alacağız.)

Ölüm aylığı bağlanması için başvurular Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmakta olup e-Devlet sistemi üzerinden veya doğrudan SGK müdürlüklerine müracaat edilebilmektedir.

Uygulamada en sık karşılaşılan hatalar; memurun tabi olduğu kanunun kendisi tarafından bilinmemesi (kulağınıza ilginç gelse de bu doğru bir tespit), Yedek Subaylık, Vekil İmamlık, Vekil Öğretmenlik gibi çalışmaların görev yapılan Kuruma bildirilmemiş olması, Kurumlarca bu statünün yanlış belirlenmesi, anne ve babanın hak sahipliğinin göz ardı edilmesi, kız çocuklarının aylık alma şartlarının yanlış yorumlanması ve toplam aylık oranının %100 sınırının dikkate alınmamasıdır.

İBRAHİM AYDIN

Yazarın Tüm Yazıları İçin Tıklayın

Whatsapp Kanalımıza katılmak için tıklayın