Sayıştay Temyiz Kurulundan Gerçekleştirme Görevlileri İle Harcama Yetkililerini Yakından İlgilendiren Önemli Karar

Sayıştay Temyiz Kurulundan Gerçekleştirme Görevlileri İle Harcama Yetkililerini Yakından İlgilendiren Önemli Karar

Kamu zararının tespit edildiği Sayıştay Kararlarında genel olarak harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlileri sorumlu kabul edilmekte ve kamu zararının bu kişilerden tahsil edilmesi yönünde karar verilmektedir.

Zira 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde; kamu zararı kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmış ve mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararı nedenleri arasında sayılmıştır.

Bununla birlikte mezkur kanunun 32 nci maddesinde harcama yetkililerinin, 33 üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğundan bahsedilmiş olup;

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddede ise;

“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”

Denilmektedir.

Yukarıda bahsi geçen her iki madde kamu zararının yükleneceği kişilerin tespiti için Sayıştay Kararlarında sıkça zikredilmektedir. Bu yazımız, personele ödenen maaş hususunda Sayıştay Denetçileri tarafından tespit edilen mevzuata aykırı ödemelerin sorumlu tutulduğu kişiler hakkında olacaktır. Zira Sayıştay tarafından personel maaşlarına ilişkin çıkartılan kamu zararının birçoğunda sorumluluk maalesef doğru kişilere yönetilememektedir.

Çünkü ister memur ister işçi veya sözleşmeli personel olsun ilgilisine ödenen maaşın kazanç ve kesintileri yasal düzenlemelerle birlikte tespit edildiği için bu aşamada herhangi bir hatanın yapılması pek olası değildir. Her şeye rağmen bu hususlarda yapılan hataların sorumluluğunun gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkililerine yüklenmesinde bir sakınca yoktur.

Fakat personel maaşları sadece bu hususlardan oluşmamaktadır. Maaşın kazanç unsurlarından bazıları sosyal denge tazminatı gibi sözleşmeye dayalı ödemeler olabilmektedir. Veya maktu mesai, kumanya parası, fazla mesai vesaire gibi puantaja dayalı ödemelerde söz konusu olduğu gibi başka bir kadroya yapılan atamanın veyahut görevlendirmenin gerektirdiği ödemelerde yapılabilmektedir.

Sözleşmeyi imzalayan veya puantajı düzenleyenler başka kişiler olmasına rağmen kamu zararı ödemenin gerçekleştirildiği evrak üzerinde ismi bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerine yüklenmektedir.

Yine benzer şekilde bir atama veya görevlendirme söz konusu olduğunda atamayı teklif eden ve onaylayan süreçte başkaları yetkiliyken atamanın veya görevlendirmenin yanlış olduğundan hareketle kamu zararı maaş evrakında ismi geçen gerçekleştirme görevlisi ile harcama yetkilisine yüklenmektedir. Hâlbuki bu atama veya görevlendirme maaş mutemedinin bilgisi dâhilinde yapılmadığı gibi bu işlemin mevzuata uygun olup olmadığını maaş mutemedi bilmek zorunda da değildir.

Şahsi görüşümüz; Sayıştay Denetçileri kamu zararının sorumlusunu tespit ederken bu hususu göz önünde bulundurarak hareket etmeleri hakkaniyetli daha uygun olacağı yönündedir.

Şimdi bir Sayıştay Temyiz Kurulu Kararını sizlerle paylaşalım.

Bu kararın önemi yukarıda dile getirdiğimiz hususu göz önünde bulundurularak alınan bir karar olmasıdır.

26/06/2024 tarihli ve 56989 sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklı oluşan kamu zararı için Belediye Başkanı ve Belediye Başkan Yardımcısı sorumlu tutululmuş olup ilgili kararda;

“Açıklanan gerekçelerle, işçi kadrosunda bulunan      ‘ün Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekaleten görevlendirilmesi ve karşılığında toplu iş sözleşmesine göre 1’inci derece idari sorumluluk tazminatı ödenmesi işleminde; harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin mali sorumlulukları bulunmamakta olup, söz konusu hatalı uygulamadan ve oluşan kamu zararından görevlendirme yazısını imzalayan (aynı zamanda toplu iş sözleşmesini belediye adına imzalayan) belediye başkanı ile yine toplu iş sözleşmesini belediye adına imzalayan belediye başkan yardımcısının sorumlulukları bulunmaktadır.” İfadesine yer verilmiştir.

Bu karar birkaç yönden önem arz etmektedir.

Zira bazı belediyelerde yasal sınır aşılarak sosyal denge tazminatı ödenmekte olup bu durum Sayıştay Denetçileri tarafından tespit edildiğinde ise kamu zararından ödeme evrakında ismi bulunan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi sorumlu tutulmaktadır.

Hâlbuki sosyal denge tazminatı belediye başkanı ile yetkili sendika arasında yapılan Sosyal Denge Sözleşmesine dayalı olarak ödediğinden fazla ödenen tutarlar için sözleşmede imzası bulunan belediye başkanı sorumlu tutulmalıdır. Böyle bir durumda oluşan kamu zararından sorumlu tutulan harcama yetkisi ve gerçekleştirme görevlisi memurlar yapacakları savunmada yukarıda bahsi geçen Temyiz Kurulu Kararını emsal gösterebilirler.

Yine bazı belediyelerde şartları taşımadığı halde yönetmeliğe aykırı atamalar veya görevlendirmeler yapılabilmekte, hatalı atama veya görevlendirmelere dayalı olarak ödenen maaş veya vekâlet ücretleri ise Sayıştay Denetçileri tarafından gerçekleştirme görevlileri ile harcama yetkililerine kamu zararı olarak yüklenmektedir. Oysaki birçok olayda gerçekleştirme görevlisi ise harcama yetkilisinin konuyla bir ilgisi bulunmamakta, gerek atamayı teklif eden gerekse onaylayan başka merciler olmasına rağmen mali sorumluluk gerçekleştirme görevlisi ile harcama yetkilisine çıkarılmaktadır.

Bu yazımıza konu olan Temyiz Kurulu Kararı böyle bir durumla veya benzer durumlarla karşı karşıya kalan memurlar için savunmalarında emsal gösterebilecekleri bir karar olabilir.

Umarın Sayıştay Başkanlığı bu konudaki bakış açısını değiştirerek daha hakkaniyetli bir uygulamaya geçer dileğiyle…

İsa ARAS

Trabzon Büyükşehir Belediyesi

Yazarın tüm yazıları için tıklayın

Whatsapp kanalımıza katılmak için tıklayın