Devlet Memurlarına Tarım Sigortalısı Eşi İçin Aile Yardımı Ödenip Ödenemeyeceği Hakkında

Devlet Memurlarına Tarım Sigortalısı Eşi İçin Aile Yardımı Ödenip Ödenemeyeceği Hakkında

Eşi tarım sigortalısı olan memura aile yardımı ödenip ödenemeyeceği hususu en çok merak edilen konulardan birisi olmaktadır. Bu konuya ilişkin Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 25/08/2026 tarihli görüşü ile mülga Devlet Personel Başkanlığının 24/06/2014 tarihli görüşünün sonuç kısmı aşağıda verilmiştir.

T.C.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı: E-53773008-622.02- 16553962

Konu: Görüş (Tarım Sigortalısı Eş İçin Aile Yardımı Ödenip Ödenemeyeceği)

Tarih: 25/08/2026

…….. BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

İlgi: …… tarihli ve sayılı yazı.

657 sayılı Kanuna tabi Devlet memurlarından eşi tarım sigortalısı olanlara aile yardımı ödenip ödenemeyeceğine ilişkin ilgi yazı incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 202 nci maddesinde, “Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir.

Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir. Eşlerden birine iş akdi veya toplu sözleşme gereği çocukları için yapılan aile yardımı ödeneği daha düşük ise, yalnız aradaki fark ödenir. Bu fıkrada yer alan gösterge rakamlarını 3 katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.” hükmü ile 205 inci maddesinde, “Memur, eş için ödenen aile yardımı ödeneği hakkını eşinden boşanma veya eşinin ölümü, çocuk için ödenen yardım ödeneği hakkını da çocuğun ölümü veya 206 ncı maddedeki hallerin vukuunu takip eden ay başından itibaren kaybeder.” hükmü yer almaktadır.

Bu minvalde, 657 sayılı Kanunun 202 nci maddesi uyarınca Devlet memuruna eşi için aile yardımı ödeneği verilebilmesi, eşinin sigortalı olup olmadığına veya sigortalılık türüne bakılmaksızın, herhangi bir şekilde menfaat karşılığı çalışmaması şartına bağlanmıştır. Bu nedenle, memurun eşinin sigortalı olup olmadığına bakılmaksızın menfaat karşılığı herhangi bir işte çalışmaya başlaması hâlinde, aile yardımı ödeneğinin 205 inci madde uyarınca, eşin çalışmaya başladığı tarihi takip eden ay başından itibaren kesilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 6 ncı maddesinde, “… ı) Kamu idarelerinde ve Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sayılanlar hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanlar, …

4 üncü ve 5 inci maddelere göre sigortalı sayılmaz. …” hükmü ile ek 5 inci maddesinde, “4 üncü madde ile isteğe bağlı sigortalılık hükümleri ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında sigortalı olmayan, kendi sigortalılıklarından dolayı bu kanunlara göre gelir veya aylık almayan ve 18 yaşını doldurmuş olanlardan; tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar, örneği Kurumca hazırlanan ve Kurumca belirlenen ilgili muhtarlık, birlik, kuruluş, il veya ilçe tarım müdürlükleri tarafından usulüne uygun olarak düzenlenip onaylanmış belgeleri ile talepte bulundukları tarihten itibaren sigortalı sayılırlar. …

Tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar. Bunlar hakkında bu Kanunun kısa vadeli sigorta kolları bakımından yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası, uzun vadeli sigorta kolları yönünden malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. …

Kamu idarelerinin tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalıştırılanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.  “ hükmü yer almaktadır.

Görüleceği üzere, tarım ve orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanların, talepleri hâlinde sigortalı sayılacakları hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda, 5510 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalı olan ve tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışan eşin, menfaat karşılığı herhangi bir işte çalışıyor olması nedeniyle, çalıştığı aylarla sınırlı olmak üzere aile yardımı ödeneğinden yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, tarım ve orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışan ve 5510 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalı olan eş için, çalıştığı aylarda Devlet memuruna aile yardımı ödeneği verilmesinin mümkün olmadığı mütalaa edilmektedir.

Bilgilerini rica ederim.

Devlet Personel Başkanlığının 24/06/2014 tarihli görüşünün sonuç kısmı ise aşağıdaki gibidir;

“… Bu kapsamda 5510 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında olan ve tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanların, menfaat karşılgı herhangi bir işte çalışıyor olmaları sebebiyle, “çalıştıkları aylar” için aile yardimı ödeneğinden yararlanabilmeleri mümkün bulunmamaktadır.

Yukarıda yer verilen hüküm ve açiklamalar çerçevesinde;

1) 5510 sayılı Kanunun 50 inci maddesi kapsamında, isteğe bağlı sigortalı olan ancak her ne olursa olsun menfaat karşılığı herhangi bir işte çalışmayan işçi için, Devlet memuruna aile yardımı ödenegi verilmesinin mümkün bulunduğu,

2) 5510 sayılı Kanunun 50 inci maddesi kapsamında, isteğe bağlı sigortalı olan ve menfaat karşılığı herhangi bir işte çalışan eşi için, “çalıştıgı aylarda” Devlet memuruna aile yardımı ödeneği verilmesinin mümkün bulunmadığı,

3) 5510 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında olan kadınlar isteğe bağlı sigortalı oldukları için, menfaat karşılığı herhangi bir işte çalışmaları sebebiyle, “çalıştığı aylarda” Devlet memuruna aile yardımı ödeneği verilmesinin mümkün bulunmadığı,

4) Tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışmakta olan ve 5510 sayılı Kanunun ck 5 inci maddesi kapsamında sigortalı olan eşi için, “çalıştığı aylarda” Devlet memuruna aile yardımı ödeneği verilmesinin mümkün bulunmadığı,

mütalaa edilmektedir.

Bilgilerinize arz ederim.”

Whatsapp kanalımıza katılmak için tıklayın