Hamile İşçinin Hakları Nelerdir?

Hamile İşçinin Hakları Nelerdir?

Hamile işçiler için mevzuatımızda bazı özel düzenlemeler yapılmıştır. Bu yazımızda, hamile olan işçilerin haklarıyla ilgili yürürlükteki mevzuat hükümlerinden derlediğimiz notları paylaşacağız;

Gebeliğin Tanımı

Gebe çalışan, Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin Tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinin (a) bendinde; “Herhangi bir sağlık kuruluşundan alınan belge ile gebeliği hakkında işverenini bilgilendiren çalışanı,” şeklinde tanımlanmıştır.

Ayrımcılık Yasağı

İşe almada ya da işine son vermede hamilelik kaynaklı bir ayrımcılık yapılamaz.

Zira İş Kanununun 5 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında;

“İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz.” denilmektedir.

Doğum Öncesi Ücretli İzin Hakkı

Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir. (İş Kanunu Md. 74)

Muayene İzni

Hamilelik süresince kadın işçiye periyodik kontroller için ücretli izin verilir. (İş Kanunu Md. 74)

Sağlığına Uygun İşlerde Çalışma

Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde, hamile kadın işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde işçinin ücretinde bir indirim yapılmaz. (İş Kanunu Md. 74)

Sağlığına Uygun iş Yoksa

Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında;

“… Başka bir işe aktarılması mümkün değilse, çalışanın sağlık ve güvenliğinin korunması için gerekli süre içinde, isteği halinde çalışanın tabi olduğu mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla ücretsiz izinli sayılması sağlanır. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.” Denilmektedir.

Gece Çalışması

Kadın çalışanlar, gebe olduklarının sağlık raporuyla tespitinden itibaren doğuma kadar geçen sürede gece çalışmaya zorlanamazlar.

Not: Yeni doğum yapmış çalışanın ise doğumu izleyen bir yıl boyunca gece çalıştırılması yasaklanmıştır.

(Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin 8 inci maddesi)

Çalışma Saatleri

Gebe veya emziren çalışan günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz. (Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin 9 uncu maddesi)

Hamile Olduğu İçin İşten Çıkarılan İşçinin Hakları

İşveren işçisini sırf hamile olduğundan dolayı işten çıkartamaz. Eğer işveren böyle bir tasarrufta bulunursa eşit davranma ilkesine aykırı hareket etmiş olur. Bu durumda işçi hem eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatı hem de ihbar ve kıdem tazminatı almaya hak kazanır.

Not: Hamile işçi gebeliğinden dolayı değil de İş Kanununda belirtilen haklı nedenlerden dolayı işten çıkartılırsa bu tazminatlardan yararlanamaz.

Eşit Davranma İlkesine Aykırılık Durumunda İdari Para Cezası

İşveren işçisini hamile olduğundan dolayı işten çıkartırsa 4857 sayılı İş Kanununun Eşit davranma ilkesi başlıklı 5 inci maddesine aykırı hareket etmiş olur ve bu durumda aynı Kanunun 99 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince idari para cezasına çarptırılır. Bu ceza tutarı 2025 yılı için 2017,00 TL’dir.

Ayrımcılık Tazminatı

İşveren işçisini hamile olduğundan dolayı işten çıkartırsa eşit davranma ilkesine aykırı hareket etmiş olacaktır. Bu durumda işveren işçisine 4 aya kadar ücreti tutarında bir tazminat ödemek zorunda kalır. Konuya ilişkin bir Yargıtay kararında;

“İşverenin eşit davranma borcuna aykırı davranmasının yaptırımı değinilen Yasanın 5 inci maddesinin altıncı fıkrasında düzenlenmiştir. Anılan hükme göre işçinin dört aya kadar ücreti tutarında bir ücretten başka yoksun bırakıldığı haklarını da talep imkânı bulunmaktadır.” İfadeleri yer almakta olup söz konusu Yargıtay Kararının tamamını okumak için tıklayın…

İsa ARAS

Trabzon Büyükşehir Belediyesi

Yazarın tüm yazıları için tıklayın

Whatsapp kanalımıza katılmak için tıklayın