5510 sayılı Kanuna Tabi Belediye Başkanlarının Sigorta Matrahı

5510 sayılı Kanuna Tabi Belediye Başkanlarının Sigorta Matrahı

Bilindiği üzere, 01.07.2022 tarihli ve 7417 sayılı “Devlet Memurları Kanunu İle Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 05.07.2022 tarihli ve 31887 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Bu düzenlemeyle birlikte 5510 sayılı Kanun kapsamında veya iştirakçi olup olmadıklarına bakılmaksızın Belediye Başkanlarının belirli şartları sağlamaları halinde emekli aylıklarına makam ve temsil veya görev tazminatı almaları sağlanmıştır.

Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 7417 Sayılı Kanunun Kurumumuz Görev Alanındaki Hükümlerinin Uygulanması başlıklı 2023/1 Sayılı Genelgesinde;

“… Bilindiği üzere, 5434 sayılı Kanunun mülga ek 68 inci maddesi hükmü ile;

– Makam veya yüksek hakimlik tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde toplam iki yıl bulunduktan sonra emekliye ayrılanlara, makam veya yüksek hakimlik tazminatları ve buna bağlı olarak ödenen temsil veya görev tazminatları, bulundukları en üst görevleri esas alınarak ödeneceği,

– Büyükşehir belediye başkanlarına (7000), il belediye başkanlarına (6000), ilçe ve ilk kademe belediye başkanlarına (3000) ve diğer belediye başkanlarına (1500) gösterge rakamı üzerinden makam tazminatı ve buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı ödeneceği,

– Belediye başkanları için iki yıllık sürenin hesaplanmasında iştirakçi olup olmadıklarına bakılmaksızın belediye başkanı olarak geçen sürelerin tamamının dikkate alınacağı,

– Ödenen temsil ve görev tazminatlarının, maddede belirtilen istisna durumlar hariç olmak üzere yönetim ve denetim kurulu üyelikleri dahil olmak üzere kamu kesiminde her ne suretle olursa olsun aylık veya ücret alıp almadıklarına bakılmaksızın görev alanlara bu durumları devam ettiği sürece ödenmeyeceği, düzenlenmiştir.” denilmektedir.

Bu kapsamda büyükşehir belediye başkanları hariç diğer belediye başkanlarının eğitim durumları itibariyle kazanılmış hak aylığı 1 inci derece ye düşmesi durumunda;

İl Belediye Başkanına 6000 Makam Ve 15000 Görev Tazminatı,

İlçe Ve İlk Kademeye Belediye Başkanına 3000 Makam  + 9000 Görev Tazminatı,

Diğerlerine İse 1500 Makam + 7500 Görev Tazminatı uygulanır.

Büyükşehir Belediye Başkanının ise temsil tazminatı olup bu kişiler 7000 Makam ve 17000 Temsil Tazminatı almaktadır.

Konuyla ilgili kısa bir bilgi verdikten sonra hali hazırda 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa zorunlu olarak; 4/c kapsamında sigortalılığı devam eden belediye başkanları için MAKAM VE TEMSİL VEYA GÖREV TAZMİNATI ödemelerinin maaş ve sigorta uygulamaları ile ilgili değerlendirmelerde bulunacağız.

5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim ayı basından sonra Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ilk defa sigortalı olanların prime esas kazançlarının hesabında esas alınacak unsurlar aynı Kanunun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) ile (g) bentlerinde belirtilmiş olup, söz konusu fıkranın; (a) bendinde, Aylıklarını personel kanunlarına göre alan sigortalılar için;

“1) İlgili kanunları uyarınca aylık gösterge ve ek göstergeler üzerinden ödenen aylık tutarları,

2) Memuriyet taban aylık ve kıdem aylık tutarları,

3) Makam, temsil ve görev tazminatları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesi uyarınca (bölge, kurum, birim, çalışma mahalli, görevin niteliği ve benzeri kriterlere dayalı olarak asıl tazminatlara ilave, ek veya ayrıca ödenen tazminatlar hariç) ödenen tazminatlar (375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki (III) sayılı Cetvelin 1 inci ve 2 nci sıralarında sayılanlar ile düzenleyici ve denetleyici kurumların emsali personeli için, 152 nci maddenin “II- Tazminatlar” kısmının “A- Özel

Hizmet Tazminatı” bölümünün (g) bendi ile “F- Denetim Tazminatı” bölümünün (b) bendinde yer alan tazminatlar esas alınır), 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun ek 17 nci maddesinin (A) bendinde yer alan cetvelde belirtilen oranlar üzerinden ödenen hizmet tazminatı (28/2/1982 tarihli ve 2629 sayılı Kanun ile 17/11/1983 tarihli ve 2955 sayılı Kanuna göre tazminat veya üniversite ödeneği alanların sadece rütbelerinin karşılığı hizmet tazminatları), 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun 12 nci maddesi uyarınca ödenen üniversite ödeneği, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 106 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ödenen ek ödeme,…

d) Büyükşehir belediye başkanları için bakanlık genel müdürünün, diğer belediye başkanları için ise öğrenim durumları itibarıyla 657 sayılı Kanuna göre yükselebilecekleri dereceyi aşmamak kaydıyla, 657 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı ek gösterge cetvelinin “VIII. Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfı” bölümünün (d) bendinde belirtilenlerin prime esas kazançları esas alınır,…” hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen madde metninde, Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ilk defa sigortalı olan Belediye Başkanlarının prime esas kazançlarının hesabına;

– Kazanılmış hak aylığı veya ödemeye esas aylık derece kademe ve ek gösterge üzerinden hesap edilecek gösterge aylığı,

– Ek gösterge aylığı,

– Taban aylık,

– Kıdem aylığı,

– Özel hizmet tazminatı ve müstahaksa makam-görev-temsil tazminatı tutarları dahil edilmektedir.

Peki, belediye başkanlarının maaş kalemleri içerisinde MAKAM VE TEMSİL TAZMİNATI VEYA GÖREV TAZMİNATI ödemeleri yer alacak mıdır?

Bu husus ile ilgili olarak 5393 veya 5216 Sayılı Kanunlarda bir düzenleme yer almamaktadır. Bu nedenle bahsi geçen ödemeler belediye başkanlarının maaş kalemleri içerisinde yer almamaktadır.

Fakat 5510 sayılı Kanun’un 80 inci maddesine istinaden 4/c kapsamında sigortalı belediye başkanlarının, SGK matrahının nasıl bulunacağı açık olarak belirtilmiş olup ilgili fıkrada;

“d) Büyükşehir belediye başkanları için bakanlık genel müdürünün, diğer belediye başkanları için ise öğrenim durumları itibarıyla 657 sayılı Kanuna göre yükselebilecekleri dereceyi aşmamak kaydıyla, 657 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı ek gösterge cetvelinin “VIII. Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfı” bölümünün (c) bendinde belirtilenlerin prime esas kazançları,” denilmektedir.

Bu metne istinaden büyükşehir belediye başkanlarının bakanlık genel müdürünün derecesi olan 1/1 den matrahının bildirileceği, diğerlerinin ise emsal mülki amirin matrahına göre matrah bildirileceği belirtilmektedir.

Bu durumda öncelikle bu ödemelerin hangi durumlarda kazanıldığının tespiti önem arz etmektedir.

Konuyu bir örnek ile anlatalım;

İl belediye başkanımız 30 yıl özel sektörde mühendis olarak görev yaptıktan sonra 2024 yılında belediye başkanı seçilmiştir. 5510 sayılı Kanuna tabi belediye başkanlarında özelde çalışılan sürelerin intibakı düzenlenmediğinden (Sanal intibak hariç) başkanımızın derece ve kademesi 8/1 olacaktır.

Askerliğini de 1 yıl yaptığı kabulü ve bugünkü tarihle seçimden sonra 1 yıl 6 ay geçtiği için derecesi 8/3’ü olur. O zaman söz konusu kişinin SGK matrahı,

Gösterge Aylığı: 690*1,170211= 807,45 TL

Kıdem Aylığı: 20*2*1,170211= 46,81 TL

Ek Gösterge: 1900*1,170211= 2223,40 TL

Özel Hizmet Taz.:9500*1,170211*240/100= 26680,81 TL

Makam Tazminatı: 0

Toplam: 48.074,48 TL olarak bulunacaktır.

Şimdi gelelim yazımızın asıl konusu olan ve örnekteki belediye başkanında neden makam-görev-temsil tazminatının olmadığına…

657 sayılı Kanuna ekli 4 sayılı Makam Tazminatı Cetvelinde makam tazminatı göstergeleri düzenlenmektedir. Cetvelin 6 ncı sırasının (a) bendinin birinci fıkrasında belirtildiği üzere mülki idare amirine makam ödenmesi için 1. Dereceye gelmiş olması gerekmektedir. Örneğe konu belediye başkanı henüz 1. Dereceye gelmediğinden makam tazminatına müstahak olmaz.

5510 sayılı Kanunun geçerlilik tarihi 01.10.2008 olduğundan büyükşehir belediye başkanları hariç bugün için hiçbir belediye başkanının SGK matrahında makam ve görev tazminatının yer almaması gerekir. Nedenine gelince 1. Dereceye inebilmek için (mühendis kökenli olduğunu varsayalım) halinde 8/1 den başlatılır. Askerliği de 1 yıl yapsın. 8/2 olur. Bu durumda 1. dereceye düşmesi için 20 yıllık hizmeti olmalıdır.

Velev ki, 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonraki ilk yerel seçim tarihi olan 2009 yılında beri belediye başkanlığı yapıyor olsa bile bahse konu başkanın kıdemi 16 yıldır.  20 yıl hizmet halen dolmamıştır.

Not: 5510 sayılı Kanuna tabiyken istifa edip belediye başkanı seçilenlerden bazıları 1. Dereceye yükselmiş olabilir. 

2008 Ekimden önce 5434 le ilişkilendirilmesi halinde ise, 5434 sayılı kanuna tabi olacağından ve 5434 sayılı Kanunun SGK matrahında makam-görev-temsil tazminatı yer almadığından matraha makam ve görev tazminatı dahil edilmez.

Bir başka örnek verelim;
2014 yılında ilçe belediye başkanı seçilen ilgili halen görevine devam etmektedir. Lisans mezunudur. Toplam, belediye başkanı olarak 11 yıllık hizmeti, 1 yılda askerlik olmak üzere toplam 12 yıllık kıdemi bulunmaktadır. Ayrıca 2016 yılında 1 derece hakkından faydalanmıştır. Dolayısıyla bugün derece ve kademesi 4/1 olur.

SGK matrahı ise;

Gösterge Aylığı: 915*1,170211= 1070,74 TL

Kıdem Aylığı: 20*12*1,170211= 280,85 TL

Ek Gösterge: 2900*1,170211= 3393,61 TL

Özel Hizmet Taz.:9500*1,170211*260/100= 28.904,21 TL

Taban Aylık: 18,31601 * 1000= 18.316,01 TL

Makam Tazminat: 0

51.965,42 TL olacaktır.

Selim SALTAN-Mehmet YURDCU

Whatsapp kanalımıza katılmak için tıklayın