Memur Emeklisi İle İşçi Emeklisinin Aylıklarına Uygulanan Zam Oranları Neden Farklı?

Memur Emeklisi İle İşçi Emeklisinin Aylıklarına Uygulanan Zam Oranları Neden Farklı?

Bilindiği üzere memur ve memur emeklisinin maaşlarına uygulanacak zam oranı toplu sözleşmeyle belirlenmektedir. Toplu Sözleşme görüşmeleri ise hükümetle yetkili sendikalar arasında yapılmakta olup iş bu sözleşme Genel Hükümler ve Hizmet Kollarına İlişkin Sözleşmeler olarak ikiye ayrılır.

Memur ve memur emeklisinin zam oranı ve tüm memurları ilgilendiren hususlar genel hükümler kısmında yer alırken hizmet kollarına ilişkin sözlemeler de o hizmet kolunda çalışan memurların kazanımları düzenlenir. Örneğin zabıta ve itfaiye personeline ilave özel hizmet tazminatı verilmesinin Yerel Yönetim Hizmet Kolunda yer alması gibi.

Taraflar arasında anlaşma olmaması durumunda Hakem Kurulu devreye girer ve zam oranı bu kurul tarafından belirlenir. Hakem Kurulu kararı ise taraflar için bağlayıcı niteliktedir.

Hali hazırda yürürlükte olan 7. Dönem Toplu Sözleşme 1/1/2024 tarihinde yürürlüğe girmiş olup 31/12/2025 tarihinde sona erecektir. 7. Dönem Toplu Sözleşmenin genel hükümleri üzerinde uzlaşma olmadığından Hakem Kuruluna gidilmiş ve zam oranları Hakem Kurulu tarafından belirlenmiştir.

7. Dönem için Hakem Kurulunun belirlediği zam oranları şu şekildeydi;

1/1/2024-30/6/2024 tarihleri arası için %15

30/6/2024-31/12/2024 tarihleri arası için %10

1/1/2025-30/6/2025 tarihleri arası için %6

1/7/2025-31/12/2025 tarihleri arası için %5

Bu oranlar hükümetin teklif ettiği sendikaların ise kabul etmediği oranlarla aynıydı. Yani Hakem Kurulu hükümetin teklif ettiği zam oranını makul ve yeterli bularak uygulanacak zammı aynı oranlarda tespit etmişti.

7. Dönem Toplu Sözleşme 31/12/2025 tarihinde bitecek olup 1/1/2026 tarihinden 31/12/2027 tarihine kadar 8. Dönem Toplu Sözleşme hükümleri geçerli olacaktır.

8. Dönem Toplu Sözleşme görüşmeleri hükümet ile sendikalar arasında bu ay içerisinde (Ağustos) yapılmış, hizmet kolları üzerinde ve hatta genel hükümler kısmının bazı maddeleri üzerinde anlaşma sağlanmasına rağmen memur ve memur emeklisine verilecek zam oranında uzlaşma sağlanamamıştır.

Hükümet ne teklif etti sendikalar ne talep etti? İlgili yazımızı okumak için tıklayın…

Sonuç olarak zam oranı üzerinde uzlaşı sağlanamadığından tarafların müracaatıyla (Hükümet kanadı müracaat etmiştir) konu Hakem Kuruluna taşınmıştır. Dolayısıyla 1/1/2026-31/12/2027 döneminde uygulanacak zam oranları yine Hakem Kurulu kararıyla belirlenecektir.

(Yazımızın yayımı tarihi itibariyle Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararını vermiş olup memur ve memur emeklisinin zam oranı 2026 yılı birinci dönemde %11, ikinci dönemde %7, 2027 yılı birinci dönemde %5, ikinci dönemde %4 olacak şekilde belirlenmiştir. Haberin tamamı için tıklayın)

Bu kısa özetten sonra asıl konumuza geçelim…

Biz bu yazımızda emekli maaşları üzerinden bir karşılaştırma yaparak bir şey anlatmaya çalışacağız.

Karşılaştırmadaki amaç ise;

Aynı tarihte emekli olmuş ve kendilerine aynı emekli aylığı bağlanmış bir işçi ve bir memurun bugün itibariyle aldığı emekli aylığı nedir? Emekli aylıklarında bir farklılık var mıdır? Sorusuna cevap aramaktır.

Maksat işçi ile memuru bir birine kıyas etmek değildir. Zira her ikisinin de emekli aylığı, fiyatlar karşısında zaten olması gerekenden azdır. Fakat her ikisi de artık emekli olmasına rağmen geçen zaman içerisinde neden biri diğerinden daha dezavantajlı duruma gelmiştir, bunu inceleyeceğiz. Çünkü işçi emeklisiyle aynı tarihte ve aynı emekli aylığıyla emekli hayatına başlayan bir memurun şuan ki emekli aylığı işçi emeklisinin çok altında kalmıştır.

Peki, akla mantığa sığmayan bu tablo nasıl ortaya çıkabilir?

Bilindiği üzere gerek memur emeklisi (4/c), gerek işçi emeklisi (4/a), gerekse Bağ-Kur emeklisi (4/b) olsun tüm emeklilerimizin emekli aylıklarına yılda iki kez (Ocak ve Temmuz aylarında) zam yapılmaktadır.

Memur emeklisine Toplu Sözleşme ile belirlenen oranda zam yapılırken enflasyonun belirlenen zammın üzerinde gerçekleşmesi durumundaysa oransal bir hesaplama yoluna gidilmektedir.

İşçi (4/a) emeklisi ile Bağ-Kur (4/b) emeklisinin aylıklarına ise 6 aylık enflasyon oranında zam yapılmaktadır.

Bu kısa bilgiden sonra gelin memur emeklisiyle işçi ve Bağ-Kur emeklilerinin emekli aylıklarına 7. Dönem Toplu Sözleşme tarihleri içerisinde, yani 2024 ve 2025 yıllarında,  ne kadar zam yapıldığını görelim.

Önemli Not: Hatırlanacağı üzer 2024 yılı Ocak ayında Devlet memurları ile memur emeklilerinin maaşlarına %49,25 oranında, SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin maaşlarına ise %37,57 oranında zam yapılacakken 7495 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 102 nci madde sonrası yeni bir düzenleme yapılarak işçi ve Bağ-Kur emeklilerinin maaş zam oranı da %49,25’a çıkarılmıştır.

Yani Devlet tabiri caizse; “emekli emeklidir, işçisi memuru olmaz, birini diğerinden ayıramam, ikisine de aynı zammı vereceğim” diyerek kanun çıkartmak suretiyle işçi emeklisinin zam oranını %37,57’den %49,25’e yükseltip eşitliği sağlamıştır.

Fakat diğer dönemlerde ise memur emeklisinin zam oranı işçi emeklisine uygulanan zam oranından daha düşük olmasına rağmen aynı hassasiyet maalesef gösterilmemiştir. Gösterilmeyen bu hassasiyet sonucu nasıl bir tablo ortaya çıkmış gelin hep birlikte inceleyelim.

Hesaplama;

2023 yılı Aralık ayında emekli olan ve kendisine 10.000,00 TL emekli aylığı bağlanan bir memur emeklisi ile yine 2023 yılı Aralık ayında emekli olup kendisine 10.000,00 TL emekli aylığı bağlanan bir işçi veya Bağ-Kur emeklisinin bugün itibariyle (2025 yılı Ağustos ayı) aldığı emekli aylığı hesaplanarak aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.

Yapılan hesaplamada da görüleceği üzere 2023 yılının aralık ayında emekli olan ve kendisine 10.000,00 TL emekli aylığı bağlanan memurun 2025 yılı Ağustos ayı itibariyle emekli aylığı 22.954,45 TL’ye yükselmişken aynı tarihte emekli olup kendisine aynı tutarda, yani 10.000,00 TL emekli aylığı bağlanan işçi emeklisinin bugünkü emekli aylığı ise 25.140,01 TL’dir.

Aynı tarihte ve aynı aylık tutarı üzerinden emekli olan memur ve işçi emeklisinin emekli aylıkları arasında bugün itibariyle (2025/Ağustos) 2.185,56 TL fark bulunuyor.

Yani memur emeklisinin emekli aylığında işçi emeklisinin emekli aylığına göre %9,52 oranında kayıp vardır.

Peki neden?

İkisi de artık emekli değil mi? İkisi de artık üretimden çekilmiş, çalışma hayatından çıkmış değil mi?

İkisinin de emekli aylığına gelen zam oranı neden farklı hesaplanıyor? Her ikisinin emekli aylığına da aynı oranda zam gelecek şekilde kanun düzenlemesi yapılsa daha hakkaniyetli, daha adaletli bir tablo ortaya çıkmaz mı?

Yorum siz kıymetli okuyucularımızındır…

İlaveten;

Hükümet ile memur sendikaları arasında yapılan zam görüşmeleri esnasında bazı kişilerin maksadını aşan, kasıtlı ve kindar yorumları memur ve memur emeklilerini bir hayli üzmüştür, dikkatinize…

İsa ARAS

Trabzon Büyükşehir Belediyesi

Yazarın tüm yazıları için tıklayın

Whatsapp kanalımıza katılmak için tıklayın