Sözleşme Kapsamında Yapılan Doğum Yardımı Ödemelerinin Yasal Kesintileri

Sözleşme Kapsamında Yapılan Doğum Yardımı Ödemelerinin Yasal Kesintileri

Doğum Yardımı Yönetmeliği 10.04.2025 tarihli ve 32866 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğü girmiştir.

Yönetmeliğin 16 ncı maddesi ile   5/5/2015 tarihli ve 2015/7695 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Doğum Yardımı Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Eski yönetmeliğin Başvuru başlıklı 6 ıncı maddesinde;

“…(4) Başvuru dilekçesinde yer alan doğruluk beyanında, başvuran kişinin kendisinin veya eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında işçi statüsünde istihdam edilip edilmediği, kendisinin veya eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilmesi durumunda ise kendisinin veya eşinin doğum yapması nedeniyle bireysel iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi uyarınca aldığı veya alacağı ödeme tutarına ilişkin bilgiler beyan edilir.” hükmü,

Genel esaslar başlıklı 5 inci maddesinde ise; “…(10) Kamu işçilerinden, kapsamında bulundukları bireysel iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre işçinin kendisi veya eşinin doğum yapması nedeniyle işçiye bir ödeme yapılması kararlaştırılmış olanlara, kararlaştırılan tutarın bu madde uyarınca yapılacak ödeme tutarından daha az olması halinde sadece aradaki fark ödenir. Kararlaştırılan tutarın bu maddeye göre yapılacak ödeme tutarından daha fazla olması halinde ise bu maddeye göre ödeme yapılmaz.” hükmü yer almaktaydı.

Bu kapsamda; Kamu işçilerinin işverenlerince bakanlığın belirlediği bir form vasıtasıyla toplu iş sözleşmesinde veya bireysel iş sözleşmelerinde işçinin kendisinin veya eşinin doğum yapması halinde işçiye bir ödeme öngörülmesi halinde bu tutar formda belirtilerek onaylanarak çalışana verilmekte, 5 inci madde kapsamında ise bakanlık tarafından çalışana ödeme yapılmaktaydı.

Bu nedenle, hali hazırda bakanlık ödeme yapıyor gerekçesiyle işverenler bu yardımı toplu iş sözleşmelerinden kaldırmakta veya düşük tutarlar belirleyebilmekteydi.

Yeni yönetmeliği incelediğimizde bu yönde bir düzenlemenin olmadığını görüyoruz.

Bu minvalde; işçinin kendisinin veya eşinin doğum yapması halinde işçiye gerek bireysel iş sözleşmesi gerekse toplu iş sözleşmeleriyle bir ödeme öngörülmesi durumunda, yönetmelik kapsamında ödenen doğum yardımı toplu iş sözleşmesi veya bireysel iş sözleşmesiyle ödenen doğum yardımıyla ilişkilendirilmeksizin ilgilisine ödenecektir.

Ayrıca bir hususun daha altını çizmekte fayda görüyoruz. Doğum yardımı yönetmeliğinde ilgili yardımın hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödeneceği ve haczedilemeyeceği ifade edilmektedir. Bu ifade mülga olan önceki yönetmelikte de yer almaktaydı. Tabi ki bu ifade mezkur yönetmelik kapsamında ödenen doğum yardımını kapsamaktadır.

Toplu iş sözleşmesi veya bireysel iş sözleşmeleriyle ödenen doğum yardımlarında ise hizmet erbabına ödenen iki aylığına tekabül eden tutar gelir vergisinden istisna tutulmuşken fazlası gelir vergisine tabi tutulmuştur. Bu husus 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendinde; “Evlenme ve doğum münasebetiyle hizmet erbabına yapılan yardımlar (Bu istisna hizmet erbabının iki aylığına veya buna tekabül eden gündeliklerinin tutarına kadar olan yardım kısmına uygulanır.) şeklinde yer almaktadır.

Ayrıca 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu içerisinde bu yönde bir istisna bulunmadığı gibi 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Prime esas kazançlar başlıklı 80 inci maddesinin birinci fıkrasını (b) bendinde;

“b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.”  Denildiğinden ilgili ödemeler prime esas kazanca da dahil edilmez.

Takdir okuyucunundur…

Mehmet YURDCU

Tavşanlı Belediyesi / Kütahya

Yazarın Tüm Yazıları İçin Tıklayın

Whatsapp Kanalımıza katılmak için tıklayın