Toplu Sözleşme İkramiyesinden Maaş Haczi Kesintisi Yapılabilir Mi?
Soru: Maaş Haczi Kesintisi Brüt Tutar Üzerinden Mi, Net Tutar Üzerinden Mi Hesaplanır? Adlı yazınızı okudum. Maaş haczine esas matrahı bulurken Toplu Sözleşme İkramiyesini de bu matraha dahil etmek gerekir mi?
Maaş haczi konusuyla ilgili sitemizde daha önce bazı yazılar yayınlamıştık. Bunlardan en çok ilgi gören iki yazımızın linki aşağıda yer almakta olup konu hakkındaki değerlendirmemize geçmeden önce bunları okumak faydalı olacaktır.
https://iscimemur.net/isveren-acisindan-ucretlerde-icra-kesintisi-islemleri/
Toplu Sözleşme İkramiyesi 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 4 üncü maddesinde düzenlenmiştir.
“Ek Madde 4 – (Değişik madde: 22.12.2022 – 7429 S.K/Madde 11) (Değişik 1. fıkra: 28.07.2024 – 7524 S.K/Madde 59) 25/6/2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu hükümleri uyarınca kamu görevlileri sendikalarına üye olup, aylık veya ücretinden üyelik ödentisi kesilen kamu görevlilerine her ay aylık veya ücretleri ile birlikte toplu sözleşmeyle belirlenen tutarda toplu sözleşme ikramiyesi ödenir.
Bu madde uyarınca yapılan ödemeler, damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz…” hükmü yer almaktadır.
Peki madde metninde geçen “herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz” ifadesinden ne anlaşılması gerekir? Toplu Sözleşme İkramiyesinden maaş haczi kesintisi yapılabilir mi?
Bu sorunun cevabı, söz konusu ödemenin hukuki niteliğine, ödemeyi alan kişinin borçlarının türüne ve kanuni koruma kapsamına girip girmediğine bağlıdır.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu hükümleri, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı’nın Toplu Sözleşme ikramiyesi başlıklı 22 inci maddesi ve İcra İflas Kanununun 82 ve devamı maddelerinde bu ödeme hususunda kanuni bir koruma bulunmamaktadır.
Madde metninde geçen “kesintiye” ifadesinin icra iflas kanununda yer alan maaş haczini kapsamadığı dolayısıyla açık bir şekilde borç için haczedilemez ifadesi yer almadığı sürece bu kazançtan maaş haczi kesintinin yapılması gerektiğini değerlendiriyoruz.
Emsal vermek gerekirse 657 sayılı Kanunun Aile yardımı ödeneğinin ödeme usulü başlıklı 203 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Aile yardımı ödenekleri hiç bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenir ve borç için haczedilemez.” İfadesi yer almakta ve bu ifadeden hareketle de aile yardımı ödeneği maaş haczine dahil edilmemektedir. Aynı husus Toplu Sözleşme İkramiyesinde yer almamaktadır.
Mehmet YURDCU
Tavşanlı Belediyesi / Kütahya